İnsan hayatını kolaylaştıran bir çok teknoloji sıçraması yaşanmıştır. Bunların çoğuna tarih kitaplarından hakimiz. Ancak buluşlar hakkındaki gerçekler klasik doğrulardan biraz farklı olabilir. İnsanlık tarihinin gelişiminde kilit rol oynayan ve adeta insanlığın nasıl şekilleneceğini belirleyen buluşlardan en öne çıkanları sizin için derledik. İlginç şeyler bulabilirsiniz…

1. Elektrik

Keşfi

Elektriğin icadına yönelik popüler inanışın aksine ilk bulgu yaklaşık olarak 2000 yıl öncesine ait Bağdat pilidir. Ne yazık ki o dönemde bu pili nasıl kullandıklarını bilmiyoruz. Küçük elektrik akımları zaman zaman üretilse de Edison’un akkor aydınlatmayı buluşu elektriğin doğru kullanımı konusunda ilk adımları atmıştır. Ampulü ilk keşfeden Edison olmasa da ekonomik ve etkin kullanımını kolaylaştıran teknolojiyi elde etmiştir. Yine de bu gelişmeler sadece kıvılcımdır. Asıl büyük patlama Nicola Tesla ile başlar.

Edison ve diğerlerinin çabaları DC akımla bir şeyler başarma çabasıdır. Oysa Tesla AC akımı keşfederek bu teknolojiye seviye atlatmıştır. Herkesin anlayacağı dilde söyleyecek olursak kumanda pilleri ve onlarla yapabildiklerimiz için Edison’a teşekkürlerimiz sunuyoruz. Ancak prizler ve onlarla yapabildiklerimiz için Tesla’ya teşekkür etmeliyiz.

Kullanımı ve Önemi

Mühendislik yeni bilgi ve teknolojilerle her geçen gün daha da gelişmektedir. Ancak mühendislik tarihini incelediğimizde bizden önceki nesillerinde bizim kadar zeki hatta bazılarının bizden daha zeki olduğunu görürüz. Örneğin M.Ö. 276 yılında Yunan gezgin Eratosthenes Mısır’da yaptığı hesaplamalar sonucunda dünyanın çevresini ilk hesaplayan kişi olmuştur. İmam Ebu Hanife ise sadece “denizden karaya yaklaşırken önce küçük tepelerin sonra büyük tepelerin görünmesi” gözlemiyle dünyanın küre şeklinde olduğunu söylemiştir.

Herkes merak eder madem öyle teknoloji neden şimdi bu kadar sıçrama yaptı. Çünkü asıl problem enerjiydi. Enerjiyi farklı enerji türlerine çevirebilirsiniz. Ancak üretmek asıl sorundur. Buhar makineleri bize sağladığı enerji kaynağı sayesinde sanayi devrimini yaptırmıştır. Elektrik daha ucuz ve güçlü oluşuyla bizi şu an bulunduğumuz seviyeye getirmiştir. Hayatımızda o kadar yer etmiştir ki büyük bir şehirde sular iki gün kesilse çok sorun olmaz ancak elektrik kesilirse büyük maliyetlere sebep olur.

Şu anda Çin’de bizi bir ileri seviyeye taşıma potansiyeli,olan füzyon enerjisi üzerinde çalışılmaktadır. Yapay güneş elde etmeye çalışılıyor da diyebilirsiniz. Eğer gerçek olursa şu an izlediğiniz bilim kurgu filmleri size çok ilkel gelmeye başlayabilir.

2. Para

Keşfi

Bu yazıyı okumaya başlarken muhtemelen aklınıza gelen ilk kelime Lidyalılardı. Ancak gerçekte parayı ilk bulan onlar değildir. M.Ö. 7.yüzyılda kral Alyaddes tarafından Lidyalıların ilk paraları bastırıldı. Oysa bilinen ilk para örnekleri Lidyalılardan 300 yıl önce Çin’de karşımıza çıkmaya başlar. O dönemde bazı metal eşyaların para amacıyla kullanıldığını görürüz. Sümerliler ise paraya benzer şekilde arpa kullanmışlardır. Ancak bu da bir nevi takas sayılır. Parayı tanımlamak zordur. Örneğin İngilizcedeki salary(maaş) kelimesinin kökeni Latince “salarium“dur. Salarium ise tuz demektir. Sebebi Roma’da bir dönem askerler maaşlarını tuz olarak almıştır. Yani tuz bile para olarak kullanılmıştır. Bizde ki maaş kelimesi iaşe sağlayıcı manasındadır. En azından salary’den daha mantıklıdır.

Kullanımı ve Önemi

İşin aslında para şu veya bu buldu denebilecek kadar basit bir şey değildir. Çünkü para bir sistemdir. Düşünsenize paranın hiç kullanılmadığı bir yerde “ben sana değersiz şeyler vereyim sen bana ona karşılık değerli şeyler ver” demektir. Bu değersiz nesne gücünü büyük bir otoriteye dayandırmalı ki denklemdeki mantık hatası düzeltilebilsin.

Bugün otoritelerin elindeki teknolojik imkanların paranın gücünün sağlanmasına ve takibine imkan vermektedir. Aslında insanoğlunun en büyük buluşlarındandır. Düşünün bir pantolon almak için bir çuval patates verdiniz. Ya ailenize toplam 20 pantolon almak için ne vereceksiniz. Pantolonu yapan kişi patates fan kulübünde değilse işiniz zordur. Para sistemi iyi ve kötü yönleriyle medeniyetimizi farklı bir seviyeye getirmiştir.

Bugünlerde ikinci bir para devrimi kapımızda olabilir. Artık kağıda da ihtiyacımız kalmayabilir. Blokchain sistemi karşılıklı doğrulama sistemi sayesinde bankaları aradan çıkarabilmekte ve size bir hesap cüzdanı oluşturabilmektedir. Üstelik bu sistemin güvenlik sorunlarını ortadan kaldırma vaadi de var. Neler olacağını hep birlikte göreceğiz.

3. Şahi Topu

Keşfi

Bu topun icadı tarihteki devler arasında ufak bir buluş gibi görünebilir. Ancak etkisi ve sonuçları birçok dev buluşu geride bırakmaktadır. Bu topun dökümü Fatih Sultan Mehmet tarafından Macar asıllı Urban adlı bir top döküm ustasına yaptırılmıştır. Hesaplamaları bizzat ünlü defterinde roket çizimleri dahi bulunan Fatih Sultan Mehmet yapmıştır. Acı bir durumdur ki şu an bu topların nerede oldukları bilinmemektedir. Belkide başka bir amaçla kullanılmak için değiştirilmiş veya ham maddeye dönüştürülmüşlerdir.

Kullanımı ve Önemi

İstanbul’un fethinden öncede toplar kullanılmaktaydı. Barutun kuvveti bilinse de mekanik fizikte ki bazı kanunlar gereği ateş gücünün sınırı büyük kalelerin mukavemet gücünü aşamıyordu. Ancak şahi topları durumu farklı bir seviyeye çıkarmış ve surlara karşı ilk üstünlüğü sağlamıştır. Üstünlüğün sonucunda bildiğimiz kale sistemleri yıkılmaya başlamıştır.

Askeri savunma doktrinleri değişmiş ve doğal sonucu olarak taarruz doktrinleri de değişmiştir. Coğrafi konumlarına göre farklı nitelikleri gelişmiş olan toplumlara farklı avantajlar sağlamıştır. İnsanların yaşam tarzını dahi değiştirmiştir.Çünkü ticaret için kurulan güvenli kalelerin yerini günümüze daha yakın yaygın bir ticaret anlayışı almıştır. İnsanlık için bu binlerce yıllık dünya düzeninin yıkılıp farklı bir şekle bürünmesidir. Bir çok Avrupalı tarihçiye göre bir devri kapatıp bir devri açması boşuna değildir.

4. Nükleer Silahlar

Keşfi

İlk defa ikinci dünya savaşında Amerika tarafından kullanılmıştır. O dönemde Newton fiziğinin yerine kendi fiziğini getiren ünlü dahi Albert Einstein daha çok teorik fizikle ilgilenmektedir. Ancak Hitler’in Atom bombası çalışmalarından korkan bazı bilim adamları durumu ABD’ye bildirmiştir. Einstein bizzat Başkan Roosvelt’e bu konu hakkında mektup yazmıştır. Daha sonra ABD ünlü Manhattan Projesini başlatmıştır. bu projede yüz binlerce bilim adamı çalışmıştır. Sonunda Einstein liderliğinde ki proje başarıya ulaşmıştır.

Kullanımı ve Önemi

Ne kadar başlık olarak kullanımı demiş olsak da aslında kullanılmaması ve önemi diyebiliriz. Çünkü bu bomba kullanılıncaya kadar dünyanın en büyük ülkeleri sürekli ağır sanayilerini daha fazla insan katletmek üzerine yoğunlaştırdılar ki artık ateş güçleri kendilerini bile korkutacak seviyeye geldi. Atom bombasının kullanımı aslında büyük devletlerin birbirlerine karşı savaşı bitirmeleridir. İki tarafta birbirini bir yumrukta öldürebileceğini biliyorsa en akılcı seçenek kavgadan kaçınmaktır.

Bu büyük ateş güçlerinin sürekli sınırlarını zorlamaları dehşet verici hal almıştı. Sadece ikinci dünya savaşında yaşanan insan zayiatı 60 milyon kişiydi. Eğer nükleer silahların varlığı ülkeleri savaşa girme konusunda korkutmasa emin olun bugün çıkacak bir savaşta dünya nüfusunun ciddi bir kısmının katledilmesi manasına gelirdi.

Bu korkunç silahın kullanılması ağır bir trajedi yaşatmıştır. En azından ülkeleri ekonomik savaşlar, soğuk savaşlar gibi farklı seçeneklere itmiştir. Sonuç olarak bildiğimiz uluslar arası ilişkiler ve dünya düzeni yıkılmış oyunların kuralları yeniden yazılmıştır.

5. Sosyal Medya

Keşfi

Sosyal medyanın ilk ciddi ortaya çıkışı 2004 yılında Mark Zuckerberg tarafından kurulan Facebook’la olmuştur. Ardından onu takip eden Youtube, Twitter vb. sosyal medya platformları ortaya çıkmıştır. Çok yakın zamanda ortaya çıkmış olmasına rağmen günümüzde çok yaygınlaşmıştır.

Kullanımı ve Önemi 

Günümüzde teknolojinin gelişimi otoritelerin gücünü çok arttırmıştır. Bu da dikta rejimlerinin çıkmasına ve bu rejimlerin tüm halkı adeta her evin içindeymiş gibi sıkı kontrole tabi tutabilmelerine neden olmuştur. Bir nevi Geroge Orwell uyarı ve ütopya eserleri olan 1984 ve Hayvan Çiftliği ya da Ursula K.LeGuin’in Mülksüzler eserleri gerçekleşmeye doğru gidiyordu. Onlarında hesaba katamadığı tek şey sosyal medyaydı.

Bir yerde açıktan yaşanan bir olay anında tüm dünyaya bir kontrol mekanizmasına uğramadan yayılabiliyor. Dünyanın büyük ülkelerinde ve diğer ülkelerinde çoğunda seçimle yönetim sistemi olduğundan insanların ciddi tepkisini almaktan bütün otoriteler kaçınıyor. Bir ülkede seçim olmasa bile seçim olan ülkelerin baskısına uğruyorlar. Uluslar arası ticarette uygulanan boykot ve yaptırımlar da buna ekleniyor. Sosyal medya o kadar güçlü bir yapı haline geldi ki adeta kimin kötü kimin iyi olduğunu belirleyen anonim bir dünya hükümdarı gibi oldu. İnsanların kariyerlerini, dava sonuçlarını vb. bir çok şeyi doğrudan etkileyebiliyor. Hatta sosyal medya lincine uğrayıp, vandalların hedefine konulup insanlar öldürülebiliyor.

Sosyal Medya hem iyi hem kötü yönleri olan bir yapıdır. Ancak iyi yöndeki katkısı daha öne çıkmaktadır. Ayrıca kesin olan bir şey varsa o da sosyal medyanın beklenmedik şekilde ortaya çıkarak toplum düzenin şeklinde çok etkili olduğudur.

6. Bilişim Teknolojileri

Keşfi

İnternet ağ cihazlarından ve bilgisayarlardan bağımsız düşünülemeyeceği için bu başlıkta bir sistem olarak toplu değerlendirdik.

Öncelikle devrim yapan keşiflerin çoğunda olduğu gibi ilk bilgisayarda askeri maksatla üretilmiştir. 1946 yılında ABD ordusunda top atışları hesaplayabilmek için yapılmıştır. ENIAC adlı bu oda büyüklüğündeki bu bilgisayar aslında bir hesap makinesiydi. Bu teknolojinin faydalarını gördükten sonra 1950’lerde bilgisayar teknoloji geliştirilmeye başlanmıştır.

Belli bir seviyeden sonra artık bu bilgisayarlar arası veri alış verişi yapabilmek için çalışmalara başlandı. Askeri maksatla kullanılmak üzere ARPANET bu şekilde doğdu. ARPANET ağ sisteminin dışarıya açılmasıyla internet doğmuş oldu.

Kullanımı ve Önemi

İnternet ağı artık hayatın vazgeçilmez bir parçası oldu. Bankacılık sistemleri, e-devlet sistemleri, hastahane sistemleri vb. birçok sistem internet ile entegre çalışmaya başladı. Hatta bazı kurumlar için işlerini yürütebilmenin tek yolu konumuna geldi.

Elimizdeki küçük bilgisayarlar olan telefonlar artık insanların kimliği gibi özel ve tanımlayıcı olmaya başladı. Bu geniş kapsamlı ağ büyük bir bilgi kütüphanesini ortaya çıkardı. Bilgiye erişim ve işleme konusu farklı boyutlara çıktı. İnternetin önemi ve kullanımı o kadar fazla ki küçük yazımıza sığdıramayız. Ancak özet olarak bir şey söyleyecek olursak;

İnsanlık eskiden yer ile gök arasında yaşamaktaydı. Şimdi ise yer ile gök arasında bir ağ okyanusunda yüzmektedir.

7. Matbaa

Keşfi

Bilinen ilk matbaa örnekleri M.S. 600’lü yıllarda Çin’de ortaya çıkmıştır. Ancak modern matbaa teknikleri 1400’lü yıllarda Avrupa’da çıkmaya başlar. Matbaadan bahsedip Johannes Gutenberg’ten bahsetmemek olmaz. Modern matbaacılığın kurucusu sayılır. İlk olarak bastığı kitap İncil olmuştur.

Ayrıca bir konuya değinmek isteriz. Matbaa denilince çoğu kişinin aklına Osmanlı’ya çok geç gelmesi gelir. Ama aslında matbaada durum biraz farklıdır. O dönemde Osmanlı’da hattatlık çok önem verilen saygın bir işti. Şöyle bir gerçek var ki matbaanın icadından sonra uzunca bir süre Osmanlıda her yıl el yazması yazılan kitapların sayısı Avrupa’da basılan kitap sayısından fazla olmaya devam etti. Bu konuda artık yetersiz kalınmaya başlanacak seviyede matbaa teknolojisi ilerleyince Osmanlıda matbaaya geçti. Her ne kadar geç kalınmış olsa da aradaki aşırı uzun sürenin sebebi matbaayı bilmemeleri değil ilk versiyonlara ihtiyaç duyulmamasıdır.

Kullanımı ve Önemi

Matbaa teknolojisi hala hayatımızda önemli bir yer tutmaktadır. Kitap ve gazete baskısı için kullanımı en yaygın şeklidir.

Matbaanın tarihteki en büyük etkisi kitapların artık sadece kütüphanelerde bulunan bir metin olmaktan çıkıp herkesin erişebildiği ve okuyabildiği yayınlara dönüşmesidir. Okuma seviyesi toplumların kolektif bir şekilde eğitim seviyelerini arttırmıştır. Matbaa sayesinde eğitim seviyesinin artışı teknolojiyi ve refah düzeyini doğrudan etkileyerek insanlığın gelişiminde önemli bir yer tutmuştur.

Eğitim sistemlerinin gelişmesi ülkedeki her çocuğa ilkokul eğitimi verilebilmesi sadece öğretmen sayısıyla değil kitap sayısı ile de alakalıdır. Şu anda elektronik kitaplar hayatımıza girmeye başlamış olsa bile matbaalar hala kritik etkilerini korumaktadır.

Cemre

İlgi alanları bilim ve tarih olsa da her konuda yeni şeyler öğrenmeyi ve öğrendiklerini paylaşmayı seven bir yazılımcı
Cemre
Kategoriler: Teknoloji

Cemre

İlgi alanları bilim ve tarih olsa da her konuda yeni şeyler öğrenmeyi ve öğrendiklerini paylaşmayı seven bir yazılımcı

0 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir